RSS
 

Archiwum - Październik, 2015

Każdy ma swoją raszplę

30 paź

Z okazji piątku nieco luźniej.

Nauki przyrodnicze i język mają jedną ważną wspólną cechę – ciągle ewoluują. Niejednokrotnie mają one również wspólne określenia. Nie zawsze są one spójne, nie znaczą to samo, jednak pewne zależności są widoczne.

Zacznijmy od tytułowej raszpli. Wolny (2003) zauważa pewną cechę w naszym społeczeństwie. Uwielbiamy naśmiewać się z pewnych ludzkich cech. Należy do niech między innymi nadmierne próby zachowania młodego wyglądu przez starsze kobiety. Warunkiem tego jest by te próby były mało udane. Do określeń używanych w stosunku do takich osób zalicza „stara tapeciara”, „lampucera” no i oczywiście „raszpla”.

Teraz wracamy do nauk przyrodniczych. Raszpla, czyli inaczej Anioł morski (Squatina squatina) należy do ryb spodoustnych., rzędu raszplokształtnych i rodziny raszplowatych. Pierwsze formy aniołów morskich znane były już w okresie Jury (Paśko 2010).

Autor: greenacre8 (Angel Shark 6 Nov 06) [CC BY 2.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/2.0)], Wikimedia Commons

Autor: greenacre8 (Angel Shark 6 Nov 06) [CC BY 2.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/2.0)], Wikimedia Commons

W tym miejscu wracamy do potocznego znaczenia słowa raszpla, wiązanego ze starością. Okres jury trwał od 201 do 145 milionów lat temu. Są więc dość stare !!!

Raszpla charakteryzuje się spłaszczonym kształtem ciała, który umożliwia im polowanie na swoje ofiary z zasadzki. Zagrzebuje się płytko w piasku lub mule (tzn. sięga dna) a następnie czeka na swoją ofiarę. Zbyt blisko podpływająca ofiara nie ma czasu na ucieczkę, gdyż reakcja raszpli jest błyskawiczna i bardzo skuteczna. Pożera swoją ofiarę i odpływa lub ponownie zagrzebuje się w piasku i czeka (JS).

Autor: Fernando Herranz Martín [GPL (http://www.gnu.org/licenses/gpl.html)], Wikimedia Commons

A teraz ponownie wracamy do znaczenia potocznego raszpli. Ona też sięga dna i czeka na swoją ofiarę. Zwykle jednak nie odnosi żadnego sukcesu a jedynie wystawia się na śmieszność. Nic jednak nie poradzimy, raszple były są i będą. A gdyby miało ich zabraknąć to biolodzy wezmą je pod ochronę. Mam nadzieję jednak, że tylko ryby.

Bibliografia:

JS. Raszpla, czyli „anioł morski”, Opublikowano drukiem w Magazynie Akwarium nr 1/2012 (114)

Paśko Ł. (2010). Współczesna historia ryb I – Chondrichthyes. Przegląd Zoologiczny LII-LIV, 1-4 (2008-2010)

Wolny M. (2003). Językowy obraz starości ludzi i zwierząt w polszczyźnie. W: Dąbrowska A., red.:„Język a Kultura, 189-199.

 
Brak komentarzy

Napisane w kategorii człowiek, Przyroda

 
 

  • RSS
  • YouTube